Engelli Araç Alımlarında Yeni Kısıtlamalar: Vergi Muafiyeti Süresi Uzatılıyor

Engellilere yönelik pozitif ayrımcılık kapsamında uygulanan Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) ve Katma Değer Vergisi (KDV) muafiyetlerinde değişiklikler yapılacak.

Suistimal Önleme ve Vergi Kayıpları

Engellilere sağlanan ÖTV ve KDV muafiyetleri, devletin vergi kaybına neden oluyordu. Önümüzdeki hafta Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine gelecek yeni vergi paketinde, bu muafiyetlerin suistimal edilmesini önlemek amacıyla yeni kısıtlamalar öngörülüyor. Yapılacak düzenlemelerle, engelli bireylerin ÖTV ve KDV muafiyetiyle araç alımında yararlanma süresi 5 yıldan 10 yıla çıkarılacak. Ayrıca, bu araçların veraset yoluyla intikalinde vergilerin mirasçılar tarafından ödenmesi şartı getirilecek.

Vergi Kaybı Rakamları

2024 yılı için hesaplanması gereken ÖTV ve diğer vergiler dahil satış bedeli 1 milyon 591 bin TL'nin altında olan binek otomobiller, engellilik derecesi yüzde 90 veya daha fazla olanlar için 5 yılda bir kez ÖTV'den muaf tutuluyor. 2024 yılının ilk 3 ayında 76 bin 953 araç satışı gerçekleşirken, ÖTV ve KDV kaybı 47.8 milyar TL oldu. Engelli araç satışının toplam araç satışı içerisindeki payı yüzde 31.4 olarak gerçekleşti. 2023'te 41.7 milyar TL, 2022'de 11.2 milyar TL, 2021'de 8.3 milyar TL ve 2020'de 4.7 milyar TL vergiden vazgeçildi.

Yeni Düzenleme İçin 2 Alternatif

Meclis'e sunulacak düzenleme için iki alternatif üzerinde çalışmalar yapılıyor. İlk alternatife göre:

1. İlk Alternatif:

   • İstisnadan yararlanma süresi 5 yıldan 10 yıla çıkarılacak.
   • Taşıtların veraset yoluyla intikalinde istisnaya konu olan vergiler mirasçılar tarafından ödenecek.
   • Her yıl yeniden değerleme oranında artan tutar, yeniden değerleme oranının yarısı kadar artırılacak. Cumhurbaşkanının, yeniden değerleme oranında artan tutarı yüzde 50'sine kadar artırma yetkisi kaldırılacak.

2. İkinci Alternatif:

   • ÖTV Kanunu'ndaki istisna kaldırılacak.
   • Teşvik, sosyal yardım şeklinde yapılacak. Engellilerin gelir durumları ve alınacak taşıtların yerli olması gibi kriterler esas alınarak, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından nakit desteği verilecek.

İstismarları Önlemek İçin Alınan Tedbirler

Kısa süre önceye kadar yüzde 90 ve üzeri engelli kişinin birinci, ikinci ve üçüncü derece akrabaları ÖTV muafiyetli arabaları kullanabiliyordu. Ancak istismarların artmasıyla, 1 Ocak 2023 itibarıyla yalnızca birinci derece akrabalar ÖTV muafiyetinden faydalanmaya başladı. Son düzenleme kapsamında, birinci derece akrabalardan aynı şehirde ikamet eden üç kişinin ismi bildiriliyor. Ayrıca, noterce düzenlenmiş iş akdine bağlı olarak istihdam edilen bir sürücü de bildirilebiliyor ve otomobili yalnızca bildirilen sürücüler kullanabiliyor.

Engel oranı yüzde 90 altında olup ÖTV indirimiyle özel tertibatlı otomobil sahibi olacak vatandaşlar ise otomobillerini yalnızca kendisi kullanabiliyor; akrabaları veya istihdam edilen şoförler kullanamıyor.